|
24.02.2009
Veri Kurtarma Genel Müdürü Sayın Cem Günal
Veri Kurtarma Genel Müdürü Sayın Cem Günal
Berrin Turan: Veri Nedir
Verinin sözlük anlamı bilgidir. Veri kurtama olarak açtığımızda manyetik bir ortama yazılan ve bunun daha sonra geri okunmasıyla bizim karşımıza gelen sabit disk cd, dvd, video kameradaki kayıtlar flash bellekler dahili harici bellekler bu gün bilgisayar cep telefonu çeşitli medya oynatıcılarda izlediğimiz okuduğumuz yazdığımız her türlü dosya aslında veri anlamına geliyor.
Çağdaş Kaval: veriyi nasıl kurtarıyoruz
Cem Günal: Veri kurtarmadan bahsetmeden önce veri kaybı nasıl yaşanıyor ondan biraz
bahsetmek istiyorum. Genellikle biz bize gelen vakaları yazılımsal ve donanımsal olarak ikiye ayırıyoruz. Yazılımsal vakalar bir dosyanın bilinçli ya da sabotaj sonucu silinmesi işletim sisteminden kaynaklanan partitionun görülememesi veya görülen bölümlerin açılmasında mantıklı verilerle karşılaşılamaması gibi durumlar donanımsal vakalara geldiğimizde sonuçta harddiskler ve diğer ortamlar çok hassas teknoloji ile üretiliyor bunları yere düşürdüğümüzde yada yaşanılan elektriksel problemler sebebiyle disklerin veya diğer ortamların bozulması sonucunda veri kayıpları yaşanabiliyor veri kurtarmada kaybolan verilerin yada kaybolduğu sanılan verilerin geri getirilip firmaların yada son kullanıcıların çalışmalarına kaldıkları yerden devam etmelerine olanak sağlıyor.
Tolga Kızılkaya: Tüm verileri kurtara biliyormusunuz hangi veriler kurtarılabiliyor.
Cem Günal: Veri kurtarma şirketlerinde başarı oranları maksimize edilmesi hedefleniyor ama her türlü veri kaybında %100 başarıyla sonuç alınması mümkün değil bunun sebebi şu bir harddiski düşündüğümüzde bir veri kaydettiğimizde bu diski defalarca formatlasakta bu verileri kurtarmamız mümkün formatın sayısı önemli değil ancak bu diski başka veriler kaydettiğimizde sonuçta disklerde değer cd, dvd, gibi sınırsız bir alan yok eski verinizin üzerine kaydettiğiniz her veri geri gelmeyecektir kaydettiğiniz veriyle orantılı ne kadar veri kaydederseniz o kadar veriniz gider bunun dışında disklerin yüzeyi bazen çizilebiliyor yere düşme sonucu diskin okuyucu kafası bozulduğu zaman yüzeyi tamamen çizebiliyor yüzeyi çizdiği zaman yeni kafada taksanız çizik yüzünden kafa bozulup kısır bir döngüye girebiliyorsunuz dolayısıyla veri kurtarma olayında bizim başarı oranımızın çok yüksek olmasına rağmen %100 başarı sağlamamız mümkün değil bu sadece bizde değil dünyadaki tüm gelişmiş laboratuarlarda da aynı istatistiksel veriler söz konusu
Berrin Turan: Hangi veriler kurtarılamaz 2 defa format atılım yada Yanmış Diklerden veri kurtarmak mümkünmü ?
Cem Günal: Yanmış ya da sele maruz diskler zaman zaman bize gelebiliyor. Burada önemli olan diskin kasasının içerisinde bulunan verilerin kaydedildiği plakalar bulunuyor bu plakalar zara görmediyse bu diskin yanan kısımlarını başka bir disklerden aldığımız parçalarla bir araya getirerek verileri kurtarabiliyoruz. Sele maruz kalmış disklerde ise kimi zaman ülkemizde sel felaketleri olabiliyor bu disklerde diskin bize ıslak ulaştırılması gerekiyor kurutulmadan ulaştırılması önemli çünkü kendi kendine kuruduğunda ya da kullanıcılar kendileri kuruttuklarında disk üzerinde bir takım kalıntılar tortular kalıyor bunların bir takım kimyasallarla temizlemek mümkün oluyor ama bize ıslak geldiğinde daha başarılı sonuçlar alıyoruz hava almayan bir torbanın ya da suyun içerinde bize gelmesi gerekiyor.
Berrin Turan: Kullanıcılar size bozuk medyayı gönderirken nelere dikkat etmeleri gerekir.
Cem Günal: Öncelikle Firmaların ve kişilerin veri kaybı yaşadıklarında disklere kendilerinin müdahale etmemelerini öneriyoruz, çünkü diskler çok hassas cihazlar bu gün disklerin dönüş hızları eski disklerden yeni disklere dakikada 4200 devir ile 15000 devir ile dönüyorlar ve hepsi yüksek teknoloji ürünü bizim oranımızı çok etkiliyor kullanıcılar bazen disklerin kapağını söküp kendileri bakmak istiyorlar tamir etmek istiyorlar ama bunlar genellikle olumsuz sonuçlanıyor. Bizim tavsiye ettiğimiz veri kaybı yaşadıkları zaman öncelikler bizi arayı bir takım tavsiyeler almaları yani kendileri müdahale etmemeleri yazılımsal bir vaka ise internetten buldukları ücretsiz veri kurtarma yazılımlarını yine aynı diske kurup verileri kurtardıklarını zannedip daha çok veri kaybına yol açabiliyor bu tür işlemler. Birde işin paketleme işlemi disk çok iyi paketlenip kargoya kırılacak eşya olarak teslim edilmeli. çünkü bazen çalışan diskler yolda bozulabiliyor.
Çağdaş Kaval: Veriden bahsettiğimize göre sadece harddisklerden bahsetmememiz gerekiyor cd’lerimiz dvd’lerimiz cep telefonlarmız bunların hepsinden verikurtarma işlemi yapılabiliyormu.
Cem Günal: Tabi ki burada genel olarak harddisklerden konuşmamızın sebebi herkesin evinde artık bilgisayar var ama aslında veri kaybı yaşanan her ortam veri saklanan her ortam bize gelen vakaları incelediğimizde harddiskler yoğun olmasına rağmen akıllı cep telefonları harici bellekler data kaydedilen data kartuş yada kasetleri bunun yanında fotoğraf makinalarında kullanılan sd kartlar memory stick tarzı bellekler eski tipte kullanılan cd dvd ve daha önce kullandığımız flopy diskler geliyor.
Berrin Turan: SD kartlar ve usb belleklerde veri kaybında ne yapmak lazım kurtarıla biliyormu başarı oranı nedir?
Cem Günal: Başarı oranının bağlı olduğu bazı faktörler var öncelikle aradığımız veri hala bu bellekte duruyormu çünkü kullanıcılar bazen bu verinin üzerine yeni veriler kaydedebiliyorlar eğer aradıkları verinin üzerine başka veri kaydetmediyseler bu tür verileri kurtarmak mümkün bu cihazlar elektriksel nedenlerden bozulduğunda oluyor bu tür durumlarda veriyi kurtarma olasılığımız daha yüksek çünkü kullanıcı bozulduğu için kullanıcıların ona zarar vereme olasılığı ortadan kalkıyor.
Tolga Kızılkaya: Verileri nasıl ortamlarda kurtarıyorsunuz
Cem Günal: Filmlerde gördüğümüz senaryoların çoğu gerçekte var olmayan cihazlar içeriyor. Bu gün veri kurtarmak için diskin kesinlikle tekrar çalışır hale getirilmesi gerekiyor. Yani disklerin üzerinden veriyi otomatik olarak okuyan mucizevi bir alet yok. Çalışmayan bir diskte bizim incelediğimiz noktalar diskin kartı kafası motoru işletim sistemi olan frimware'ı bunun dışında diskin kasası bu bileşenleri inceledikten sonra hangisinde problem varsa bunları giderip daha sonra bir takım özel cihaz ve yazılımlarla verinin sağlam bir diske aktarılması söz konusu verileriniz önemli değilse diskiniz açabilirsiniz diskin açılmasını gerektiren durumlar var bunları temiz oda denilen tozsuz ortamlarda yapıyoruz disklere dikkat ettiyseniz hava almazlar tamamen kapalı bir ortamda çalışıyorlar açık hava çalıştırıldığı taktirde havada bulunan tozlar diske zarar verebiliyor.
|
